Το ποδόσφαιρο είναι ο «Βασιλιάς» των αθλημάτων, και όπως κάθε «Βασιλιάς» έχει τα δικά του «φρούρια». Αυτά δεν είναι άλλα απ’ τα γήπεδα σε όλο τον κόσμο. Γήπεδα σε μικρές συνοικίες και μεγάλες πόλεις. Όλα με ένα κοινό σκοπό και ένα κοινό στόχο. Να εξυπηρετήσουν τις ομάδες και τους φίλαθλους, οι οποίοι δίνουν ζωή στο ποδόσφαιρο. Το Goleador βγαίνει σε Tour και σε αυτή τη στήλη θα δούμε την ιστορία πολλών και σημαντικών γηπέδων. Σήμερα το Goleador on Tour ετοιμάζει βαλίτσες για το θρυλικό στάδιο «Μαρακανά» στη Βραζιλία.

Το ιστορικό στάδιο «Μαρακανά» βρίσκεται στο Ρίο ντε Τζανέιρο, είχε χωρητικότητα 98.000 θέσεις μέχρι το 2006 και έπειτα από μια πρόσφατη ανακατασκευή του 2013, βρίσκεται πλέον στους 78.838 θεατές. Πρόκειται για ένα απ’ τα μεγαλύτερα στάδια στον πλανήτη, είναι το πλέον πιο φημισμένο και μεγαλύτερο γήπεδο της Λατινικής Αμερικής και έδρα της Φλαμένγκο και της Φλουμινένσε. Μάλιστα, είναι το δεύτερο πιο δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο του Ρίο και συνεχίζει να προσελκύει τους οπαδούς του ποδοσφαίρου από όλο τον κόσμο, ακόμη και όταν βρισκόταν στο στάδιο της ανακαίνισης. Οι επισκέπτες μπορούσαν να παρακολουθήσουν το έργο από έναν γυάλινο πύργο, που χτίστηκε ειδικά για την περίσταση, και μπορούσαν να πάρουν ένα κομμάτι από το παλιό γήπεδο μαζί τους ως αναμνηστικό!

Από που προέρχεται το όνομα

Το «Εστάντιο ντο Μαρακανά» (Estádio do Maracanã), έφερε αρχικά την επίσημη ονομασία Δημοτικό Στάδιο («Estádio Municipal»), ενώ από το 1964 ονομάζεται «Εστάντιο Ζορναλίστα Μάριο Φίλιο» («Estádio Jornalista Mário Filho»), προς τιμήν του δημοσιογράφου που είχε πρωτοστατήσει στην ανέγερσή του. Είναι όμως παγκοσμίως γνωστό απλά ως Μαρακανά από τον ποταμό που ρέει στην περιοχή. Αυτός με τη σειρά του είχε λάβει την ονομασία του από ένα είδος παπαγάλου. Mαζί με το Γουέμπλεϊ του Λονδίνου, θεωρείται γήπεδο-φετίχ για τους απανταχού ποδοσφαιρόφιλους. Επίσης, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990 ήταν το μεγαλύτερο στάδιο του κόσμου, τίτλος που χάθηκε όχι επειδή κτίστηκε αλλού κάποιο μεγαλύτερο, αλλά γιατί η χωρητικότητά του μειωνόταν κάθε φορά που εισάγονταν αυστηρότεροι κανονισμοί ασφαλείας. Εξακολουθεί όμως να είναι το μεγαλύτερο στάδιο της Βραζιλίας.

Ο χώρος στον οποίο είναι κτισμένο το γήπεδο ήταν παλαιότερα ιππόδρομος. Το «Μαρακανά» δεν ήταν απλά το μεγαλύτερο γήπεδο του κόσμου, αλλά ξεπερνούσε τέσσερις φορές το έως τότε μεγαλύτερο («Χάμντεν Παρκ» της Γλασκώβης, 43.000). Ξεχώριζε ακόμα για την ασυνήθιστη (σχεδόν κυκλική) αρχιτεκτονική του, τη λειτουργικότητα και την ασφάλειά του. Τα εγκαίνια τελέστηκαν στις 16 Ιουνίου 1950 με αγώνα επίδειξης ανάμεσα σε μικτές ομάδες του Ρίο και του Σάο Πάολο, αν και στην πράξη η κατασκευή του σταδίου ολοκληρώθηκε πλήρως μόλις το 1965! Ναι, και όμως στον τελικό του Μουντιάλ του 1950, το γήπεδο δεν ήταν ολοκληρωμένο!!!

Τέλη Β’ Παγκοσμίου Πολέμου; Ε και; Κατασκευή του μεγαλύτερου σταδίου του κόσμου!
Σε μια εποχή όπου ο πλανήτης δεν είχε καλά-καλά συνέλθει από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στη Βραζιλία αποφάσισαν τον Αύγουστο του 1948, να κατασκευάσουν το μεγαλύτερο σε χωρητικότητα γήπεδο! Το θρυλικό «Μαρακανά», χωρητικότητας 200.000 θεατών (χωρίς καθίσματα και πιο συγκεκριμένα 199.854 ατόμων), προκειμένου να να καλυφθούν οι ανάγκες του Μουντιάλ της Βραζιλίας του 1950 και το περίφημο αυτό στάδιο να αποτελέσει το «σκηνικό» του επικείμενου θριάμβου της οικοδέσποινας του Mουντιάλ το 1950, που τελικά κατέληξε σε μια απ’ τις μεγαλύτερες κηδείες (κυριολεκτικά) και τραγωδίες της χώρας.

Ήταν το… γρουσούζικο γήπεδο, στο οποίο η Βραζιλία ηττήθηκε με 2-1 από το αουτσάιντερ, Ουρουγουάη στον τελικό, και όσα ακολούθησαν έμειναν στην ιστορία ως «Maracanazo» («Μαρακανάζο»). Λέξη που έκτοτε παραμένει συνώνυμη του θριάμβου της «Σελέστε» και της εθνικής τραγωδίας για τους Βραζιλιάνους. Η προσέλευση θεατών σε εκείνη την αναμέτρηση αποτελεί μέχρι σήμερα παγκόσμιο ρεκόρ, αν και ο ακριβής αριθμός παραμένει ανεξακρίβωτος – επισήμως η Διεθνής Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία αναφέρει 174.000 εισιτήρια, άλλοι υπολογίζουν μαζί με τις προσκλήσεις 199.854 θεατές, ενώ ο Ζοάο Χάβελανζ έχει πει ότι ανεπίσημα έφταναν τους 220.000 θεατές!

Οι θριαμβευτές πανηγύρισαν έξαλλα την κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου, ενώ την ίδια στιγμή η Βραζιλία βυθιζόταν στο πένθος! Φίλαθλοί της πέθαναν από συγκοπή στις κερκίδες του γηπέδου, εκατοντάδες μεταφέρθηκαν στα νοσοκομεία με καρδιακά επεισόδια, ενώ πάμπολλες ήταν οι αυτοκτονίες και αναρίθμητες οι απόπειρες… Οι Βραζιλιάνοι βρήκαν στο πρόσωπο του τερματοφύλακα Μοασίρ Μπαρμπόσα τον «αποδιοπομπαίο τράγο» της αποτυχίας. Παρ’ ότι θεωρούταν ένας από τους καλύτερους της διοργάνωσης, χρεώθηκε αποκλειστικά την ευθύνη για την ήττα και δη για το δεύτερο γκολ, ζώντας το υπόλοιπο του βίου του μέσα στη γενική καταφρόνια, ενώ οι λευκές φανέλες με τις οποίες αγωνιζόταν ως τότε η Βραζιλία θεωρήθηκαν γρουσούζικες και από τότε το αντιπροσωπευτικό συγκρότημα φορούσε τα χρώματα της σημαίας! Το «Μaracanazo» δεν σβήστηκε ποτέ από τη μνήμη των Βραζιλιάνων, ενώ γι’ αυτό φρόντισαν και οι ίδιοι οι Ουρουγουανοί, οι οποίοι σε κάθε αναμέτρηση των δύο συγκροτημάτων επιδεικνύουν ένα τεράστιο πανό που αναγράφει: «1950».

Από τελικούς Μουντιάλ μέχρι τον Πάπα και τον Πελέ!

Ο πρώτος επίσημος αγώνας φιλοξενήθηκε στο εν λόγω στάδιο στις 24 Ιουνίου 1950 και ήταν ο εναρκτήριος του Μουντιάλ, με την Εθνική Βραζιλίας να νικάει 4-0 την αντίστοιχη του Μεξικού. Από τότε, έχει κυρίως χρησιμοποιηθεί για αγώνες μεταξύ των μεγάλων ποδοσφαιρικών συλλόγων στο Ρίο ντε Τζανέιρο, της Μποταφόγκο, της Φλαμένγκο, της Φλουμινένσε και της Βάσκο Ντα Γκάμα, ενώ αποτελεί και μόνιμη έδρα της Εθνικής Βραζιλίας.

Έχει φιλοξενήσει μια σειρά από συναυλίες μέχρι και κήρυγμα του Ποντίφικα, και άλλες αθλητικές εκδηλώσεις (τοπικούς τελικούς, εθνικών και λατινοαμερικάνικων διοργανώσεων), δυο τελικούς αγώνες του Μουντιάλ 1950 και 2014, τον τελικό του Κυπέλλου Συνομοσπονδιών της FIFA το 2013, ενώ επίσης και τους Ολυμπιακούς Αγώνες και τους Παραολυμπιακούς του 2016. Αποτέλεσε το φυσικό χώρο που μεγαλούργησαν μεγάλοι αστέρες του ποδοσφαίρου μεταξύ άλλων, εκεί πέτυχε ο Πελέ το 1.000-ό γκολ (όπως λέγεται) της καριέρας του (1969) και ο Ζίκο το τελευταίο του γκολ ως παίκτης της Φλαμένγκο (1989). Ο τελευταίος κατέχει και το ανεπίσημο «ρεκόρ σταδίου» με 333 τέρματα.

Το ιστορικό των ανακατασκευών

Απ’ το 1948 που χτίστηκε και το 1950 που εγκαινιάστηκε μισοτέλειωτο, μέχρι το 1965 που ολοκληρώθηκε πλήρως η κατασκευή του, το Μαρακανά δεν είχε υποστεί άλλη ανακαίνιση. Το 1992 ωστόσο, ένα μικρό τμήμα της εξέδρας κατέρρευσε, προκαλώντας 3 θανάτους και 50 τραυματισμούς. Αυτό οδήγησε σε μια σειρά ανακατασκευών και έως τα τέλη της δεκαετίας του 1990, σε καθιέρωση καθισμάτων σε ολόκληρο το στάδιο (επειδή οι κανονισμοί της FIFA το 1998 επέβαλαν να υπάρχουν υποχρεωτικώς καθίσματα για όλους τους θεατές), με αποτέλεσμα την περαιτέρω μείωση της μέγιστης επιτρεπόμενης χωρητικότητας. Το 2000, στην επέτειο των 50 ετών, έγινε μια ακόμα ανακαίνιση, με τη συνολική χωρητικότητα τότε να αυξάνεται λίγο, στους 103.000 θεατές. Μετά από χρόνια σχεδιασμών και 9 μήνες διακοπής της λειτουργίας του τα έτη 2005 και 2006, το στάδιο άνοιξε πάλι τον Ιανουάριο του 2007, με τις κερκίδες πλέον να χωρούν μόλις 87.000 θεατές.

Το 2009 η Βραζιλία ανέλαβε να φιλοξενήσει το Μουντιάλ του 2014 και τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016. Σε αυτό το πλαίσιο, αποφασίστηκε το Μαρακανά να κατεδαφιστεί σχεδόν εκ βάθρων και να ξαναχτιστεί από την αρχή, ώστε να φιλοξενήσει τους τελικούς αγώνες και τις τελετές έναρξης – λήξης. Η απόφαση προκάλεσε οργή στους κατοίκους του Ρίο, με το δήμαρχο να δηλώνει κατηγορηματικά αντίθετος και διαδηλώσεις να ζητούν ανάκληση των σχεδίων, κάτι που φυσικά έγινε. Τελικά τα έργα ξεκίνησαν τον Αύγουστο του 2010 με προϋπολογισμό 705,6 εκατομμύρια ρεάλ. Η κατεδάφιση ολοκληρώθηκε το Φεβρουάριο του 2011 και αρχικά προγραμματιζόταν ότι το νέο Μαρακανά θα άνοιγε τις πύλες του τον Μάρτιο του 2013, με χωρητικότητα 90.000 θεατών. Εν τέλει, κατασκευάστηκε με χωρητικότητα 78.838 θέσεων.